Categories: Trigonometri

Identitas Trigonometri

Identitas dasar yang merupakan hubungan kebalikan
Setelah mengetahui dasar-dasar dari trigonometri, maka selanjutnya adalah identitas dasar trigonometri yang merupakan hubungan kebalikan.

  • [latex]\large cosec\: \alpha =\frac{1}{sin\: \alpha }[/latex]
  • [latex]\large sec\: \alpha =\frac{1}{cos\: \alpha }[/latex]
  • [latex]\large cotan\: \alpha =\frac{1}{tan\: \alpha }[/latex]

Identitas dasar yang merupakan hubungan perbandingan

  • [latex]\large tan \: \alpha = \frac{sin \: \alpha }{cos \: \alpha }\Rightarrow cotan \: \alpha =\frac{cos \: \alpha }{sin\: \alpha }[/latex]

 Identitas dasar yang merupakan hubungan Pythagoras

  • [latex]\large sin^{2}\: \alpha +cos^{2}\: \alpha =1[/latex]

Pembuktian [latex]\large sin^{2}\: \alpha +cos^{2}\: \alpha =1[/latex] dengan menggunakan pythagoras

 

Berdasarkan teorema Pythagoras diketahui bahwa:

[latex]\large c^{2}=a^{2}+b^{2}[/latex]

 

[latex]\large sin^{2} \alpha = \frac{a}{c} \rightarrow sin^{2}\alpha = \left ( \frac{b}{c} \right )^{2}\rightarrow sin^{2}\alpha =\frac{a^{2}}{c^{2}}[/latex]

 

[latex]\large cos^{2} \alpha = \frac{a}{c} \rightarrow cos^{2}\alpha = \left ( \frac{b}{c} \right )^{2}\rightarrow cos^{2}\alpha =\frac{a^{2}}{c^{2}}[/latex]

 

[latex]\large sin^{2}\alpha +cos^{2}\alpha = \frac{a^{2}}{c^{2}} + \frac{b^{2}}{c^{2}}[/latex]

 

[latex]\rightarrow \frac{a^{2}+b^{2}}{c^{2}} \rightarrow Ingat \: Bahwa \; c^{2}=a^{2}+b^{2}[/latex]

 

[latex]\rightarrow \frac{c^{2}}{c^{2}}= 1[/latex]

 

  • [latex]\large sec^{2}\: \alpha – tan^{2}\: \alpha =1[/latex]
  • [latex]\large cosec^{2}\: \alpha +cotan^{2}\: \alpha =1[/latex]

Dari identitas trigonometri di atas, maka diperoleh identitas trigonometri lainnya sebagai berikut:
1. [latex]\large sin^{2}\: \alpha +cos^{2}\: \alpha =1[/latex]

  • [latex]\large sin^{2}\: \alpha = 1-cos^{2}\: \alpha[/latex]
  • [latex]\large cos^{2}\: \alpha = 1-sin^{2}\: \alpha[/latex]

2. [latex]\large sec^{2}\: \alpha +cos^{2}\alpha =1[/latex]

[latex]\large \Rightarrow sin^{2}\: \alpha +cos^{2}\alpha =1[/latex]   (masing-masing ruas dikalikan dengan [latex]\large \frac{1}{cos^{2}\: \alpha }[/latex] )

[latex]\large \Rightarrow \frac{sin^{2}\: \alpha }{cos^{2}\: \alpha }+\frac{sin^{2}\: \alpha }{cos^{2}\: \alpha }=\frac{1}{cos^{2}\: \alpha }[/latex]

[latex]\large \Rightarrow \frac{sin^{2}\: \alpha }{cos^{2}\: \alpha }+1=\frac{1}{cos^{2}\: \alpha }[/latex]

[latex]\large \Rightarrow tan^{2}\: \alpha +1 = sec^{2}\: \alpha[/latex]

[latex]\large \Rightarrow sec^{2}\: \alpha =1 +tan^{2}\: \alpha[/latex]

 

3. [latex]\large cosec^{2}\: \alpha =1 + cotan^{2}\: \alpha[/latex]

[latex]\large \Rightarrow sec^{2}\: \alpha – tan^{2}\: \alpha = 1[/latex] (masing-masing ruas dikalikan dengan [latex]\large \frac{1}{tan^{2}\: \alpha }[/latex] )

[latex]\large \Rightarrow \frac{sec^{2}\: \alpha }{tan^{2}\: \alpha }-\frac{tan^{2}\: \alpha}{tan^{2}\: \alpha}=\frac{1}{tan^{2}\: \alpha}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1}{sin^{2}\alpha } – 1=\frac{1}{tan^{2}\alpha }[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow cosec^{2}\alpha -1=cotan^{2}\alpha[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow cosec^{2}\alpha =1+cotan^{2}\alpha[/latex]

 

4. [latex]\large tan \: \alpha =\frac{sin\: \alpha }{cos\: \alpha }[/latex]

5. [latex]\large cotan \: \alpha =\frac{cos\: \alpha }{tan\: \alpha }[/latex]

6. [latex]\large sec\: \alpha =\frac{1 }{tan\: \alpha }[/latex]

7. [latex]\large cosec\: \alpha =\frac{1 }{sin\: \alpha }[/latex]

8.[latex]\large tan\: \alpha =\frac{1 }{cotan\: \alpha }[/latex]

Contoh Soal
1. Buktikan identitas berikut
a. [latex]\large cos \alpha \: cotan \: \alpha = cosec \alpha – sin \alpha[/latex]

b. [latex]\large \frac{1+cot^{2\alpha }}{cot \: \alpha \: sec^{2}\alpha }= cot \: \alpha[/latex]

2. Sederhanakanlah bentuk berikut dengan menggunakan identitas trigonometri.

a. [latex]\large tan \: A – \frac{sec^{2}A}{tan \: A}[/latex]

b. [latex]\large \left ( cosec \: B – cotan \: B \right ) \left ( 1+ cos \: B \right )[/latex]

c. [latex]\large \frac{sin\: C}{1+ cos\: C}+\frac{sin\: C}{1- cos\: C}[/latex]
Jawab:
1.Pembuktian

a. [latex]\large cos \alpha \: cotan \: \alpha = cosec \alpha – sin \alpha[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow cos \: \alpha \cdot \frac{cos \: \alpha }{sin \: \alpha }[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{cos^{2} \: \alpha }{sin \: \alpha }[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1-sin^{2} \: \alpha }{sin \: \alpha }[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1}{sin \: \alpha }- \frac{sin^{2}\alpha }{sin \: \alpha }[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow cosec \: \alpha – sin \: \alpha[/latex]

 

Jadi, terbukti bahwa [latex]\large cos \alpha \: cotan \: \alpha = cosec \alpha – sin \alpha[/latex]

 

b. [latex]\large \frac{1+cot^{2\alpha }}{cot \: \alpha \: sec^{2}\alpha }= cot \: \alpha[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{cosec^{2}\alpha }{\frac{cos\: \alpha }{sin \: \alpha}\cdot \frac{1}{cos^{2}\alpha }}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{\frac{1}{sin^{2}\alpha }}{\frac{cos\: \alpha }{sin \: \alpha}\cdot \frac{1}{cos^{2}\alpha }}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{\frac{1}{sin^{2}\alpha }}{\frac{cos\: \alpha }{sin \: \alpha \: cos^{2}\alpha }}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1}{sin^{2}\alpha }\cdot \frac{sin\: \alpha \: cos^{2}\alpha }{cos\: \alpha }[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{cos\: \alpha }{sin \: \alpha }[/latex]

 

[latex]\large cot\: \alpha [/latex]

 

Jadi, terbukti bahwa [latex]\large \frac{1+cot^{2\alpha }}{cot \: \alpha \: sec^{2}\alpha }= cot \: \alpha[/latex]

 

2. Menyederhanakan:

a. [latex]\large tan \: A – \frac{sec^{2}A}{tan \: A}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \large tan \: A – \frac{1+tan^{2}A}{tan \: A}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \large \frac{tan^{2}A -(1+tan^{2}A)}{tan \: A}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \large \frac{tan^{2}A -1-tan^{2}A)}{tan \: A}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \large -\frac{1}{tan \: A}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \large cotan \: A[/latex]

 

b. [latex]\large \left ( cosec \: B – cotan \: B \right ) \left ( 1+ cos \: B \right )[/latex] [latex]\large \Rightarrow[/latex] Ubah ke dalam bentuk sin B dan cos B

[latex]\large \Rightarrow \frac{1}{sin\: B}+ \frac{1}{sin\: B}\cdot cos\: B- \frac{cos\: B}{sin\: B}-\frac{cos\: B}{sin\: B}\cdot cos\: B[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1}{sin\: B}+ \frac{ cos\: B}{sin\: B}- \frac{cos\: B}{sin\: B}-\frac{cos^{2} B}{sin\: B}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1}{sin\: B}-\frac{cos^{2} B}{sin\: B}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1-cos^{2} B}{sin\: B}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{sin^{2} B}{sin\: B}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1}{sin\: B}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow cosec\: B[/latex]

 

c. [latex]\large \frac{sin\: C}{1+ cos\: C}+\frac{sin\: C}{1- cos\: C}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{sin\: C (1-cos\: C)+sin \: (1+cos\: C)}{1-cos^{2} C}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{sin\: C (1-cos\: C)+sin \: (1+cos\: C)}{sin^{2} C}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{1-cos\: C+1+cos\: C}{sin\: C}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow \frac{2}{sin\: C}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow 2\frac{1}{sin\: C}[/latex]

 

[latex]\large \Rightarrow 2cosec\: C[/latex]

Harmitha Achmad

View Comments

Share
Published by
Harmitha Achmad

Recent Posts

Kalkulator Mathematics4us

Kalkulator Saintifik Online Lengkap dan Responsif Ini adalah kalkulator saintifik online canggih yang dirancang untuk…

8 months ago

Explorer Integral Interaktif

Explorer Integral Interaktif dengan Asisten AI Explorer Integral Interaktif Jelajahi keajaiban kalkulus dengan bantuan Asisten…

10 months ago

Memahami Konsep dan Sifat Limit Fungsi dalam Kalkulus

Dalam video ini, dibahas secara mendalam mengenai konsep limit dalam kalkulus, termasuk sifat-sifat limit fungsi.…

10 months ago

Koneksi antar Materi: Modul 3.1 – Pengambilan Keputusan Berbasis Nilai-nilai Kebajikan sebagai Pemimpin

“Mengajarkan anak menghitung itu baik, namun mengajarkan mereka apa yang berharga/utama adalah yang terbaik”(Teaching kids…

2 years ago

Cara cepat mencari Akar Pangkat 3

Sahabat mathematics4us.com setelah mengetahui tabel hasil dari perkalian pangkat 3 maka mathematics4us.com, akan menjabarkan cara…

5 years ago

Cara Mencari Kuadrat dari ratusan (100-199)

Ketemu lagi kali ini mathematics4us akan membahas tentang mencari Kuadrat dari ratusan (100-199). bagi yang…

5 years ago